Een Mortons neuroom is een beknelde en verdikte gevoelszenuw in de voorvoet. De zenuw ligt meestal tussen de derde en vierde teen en kan brandende, stekende of verschietende pijn in de bal van de voet en de tenen geven.
De klachten nemen vaak toe bij lopen, belasten en het dragen van strakke schoenen of hoge hakken. Een schoen uittrekken en de voet masseren kan de pijn verminderen.
Mortons neuroom (zenuwbeknelling in de voorvoet)
Wat is een Mortons neuroom?
Een Mortons neuroom, ook wel neuroom van Morton of Mortonse neuralgie genoemd, is een zenuwbeknelling in de voorvoet. De verdikte gevoelszenuw ligt tussen de middenvoetsbeentjes en loopt door naar de tenen. De beknelde zenuw zit meestal tussen de 3e en 4e teen, geteld vanaf de grote teen. Soms zit het neuroom tussen de 2e en 3e teen en heel zelden tussen alle drie de genoemde tenen.
Mortons neuroom afgetekend op de voet
Op deze pagina
Welke klachten geeft een Mortons neuroom?
De belangrijkste klacht is vaak verschietende pijn in de voorvoet. Meestal zijn de middelste tenen het pijnlijkst. De pijn kan ook in de bal van de voorvoet zitten, bij het begin van de 3e en 4e teen of de 2e en 3e teen, en uitstralen naar de tenen.
De zenuwpijn kan elektrisch, brandend of stekend aanvoelen. Sommige mensen ervaren de pijn als kramp in de tenen. Ook kan een verminderd of dof gevoel in de tenen ontstaan. U kunt het gevoel hebben dat er iets onder de voet zit of dat er iets verschiet.
Een Mortons neuroom geeft pijn onder de bal van de voet met soms uitstraling naar de tenen. De plek van de uitstraling is rood gearceerd op de rechter afbeelding.
De pijn wordt vaak erger tijdens lopen en belasten, vooral bij het dragen van strakke schoenen of hoge hakken. Meestal helpt het om de schoen uit te doen en de voet te masseren.
Gaat een Mortons neuroom vanzelf over?
De klachten van een Mortons neuroom kunnen vanzelf overgaan. Dit hangt af van uw schoenkeuze, de mate van zenuwbeschadiging en hoelang u het neuroom al hebt. Als de klachten nog maar kort bestaan en niet voortdurend aanwezig zijn, kan de beknelde zenuw soms vanzelf herstellen en weer dunner worden.
Bestaat het Mortons neuroom al jaren en hebt u inmiddels ook pijn in rust, dan gaan de klachten waarschijnlijk niet meer vanzelf over. U hebt dan een specialistische behandeling nodig om van uw klachten af te komen.
Hoe ontstaat een Mortons neuroom?
De oorzaak van deze zenuwbeknelling in de voet is nog niet goed bekend. Waarschijnlijk raakt de zenuw steeds opnieuw een beetje beschadigd doordat deze klem komt te zitten tussen de middenvoetsbeentjes. Hierdoor kan ook een steriele slijmbeursontsteking ontstaan.
De zenuw kan klem komen te zitten bij het dragen van te nauwe schoenen. Ook een doorgezakte voorvoet kan extra druk op de zenuwtjes geven.
Een Mortons neuroom ontstaat aan de voorzijde van de middenvoetsbeentjes. Waarschijnlijk raakt de zenuw beschadigd doordat deze steeds even klem komt te zitten tussen de middenvoetsbeentjes, het strakke bandje boven de zenuw en de grond onder de zenuw.
Risicofactoren
De genoemde risicofactoren voor het ontwikkelen van een Mortons neuroom zijn:
- het dragen van te nauwe schoenen, zoals bij klimmen, schaatsen en skiën, of van te hoge hakken;
- sporten waarbij veel op de voorvoet wordt geland, zoals hardlopen;
- afwijkingen zoals een scheve grote teen, een stijve grote teen, een te strakke buigpees van de grote teen, kromme kleine tenen, een doorgezakte voorvoet en platvoeten.
Een Mortons neuroom komt veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen en meestal op middelbare leeftijd.
Hoe wordt een Mortons neuroom onderzocht?
De diagnose is niet altijd gemakkelijk te stellen. Daardoor lopen sommige mensen jarenlang met voorvoetpijn voordat de diagnose wordt gesteld. De diagnose is vooral moeilijk als de verdikte zenuw tussen het tweede en derde middenvoetsbeentje zit. Deze zenuw is met echografie lastiger in beeld te brengen, omdat de middenvoetsbeentjes hier vaak dicht bij elkaar liggen.
Bij het lichamelijk onderzoek kan de zenuwbeknelling bij het zijdelings samendrukken van de voet met een voelbare, soms pijnlijke, plop tussen de middenvoetsbeentjes uit worden gedrukt. Op een echo is te zien hoe groot het neuroom is en of er een slijmbeursontsteking omheen zit.
Niet alle verdikte zenuwen die op een echo zichtbaar zijn, veroorzaken pijn. Daarom zijn uw klachtenverhaal en het lichamelijk onderzoek minstens zo belangrijk als de echo.
Andere oorzaken van voorvoetpijn
Verschillende voetaandoeningen kunnen klachten geven die lijken op een Mortons neuroom. Soms worden klachten door meerdere problemen in één voet veroorzaakt. Mogelijke andere oorzaken zijn:
- tarsaal-tunnelsyndroom;
- stressfractuur;
- instabiel teengewricht;
- hamerteen;
- een zenuwaandoening hoger in de voet of enkel;
- ziekte van Freiberg;
- vocht in de bal van de voet door een beschadigde buigpeeskoker.
Behandeling van een Mortons neuroom zonder operatie
Bij klachten van een Mortons neuroom wordt bij voorkeur begonnen met een niet-operatieve behandeling. Er zijn verschillende behandelingen die de klachten kunnen verminderen. Het is vooraf vaak moeilijk te voorspellen welke behandeling voor u het meest succesvol zal zijn. Het voordeel is dat u geen operatie met de bijbehorende revalidatie en mogelijke complicaties hoeft te doorstaan. Als de klachten niet binnen enkele maanden verbeteren, kan alsnog voor een operatie worden gekozen.
Schoenadvies
Een brede schoen met de vorm van de voet geeft de voorvoet meer ruimte. In een nauwe schoen wordt de voorvoet samengedrukt. De zenuw kan dan met een plop opzijschieten en onder de voet terechtkomen, waardoor u er bij iedere stap op drukt.
Een stevige, afgeronde zool kan de pijn verminderen. De zool moet ook zacht en schokdempend zijn: wel samendrukbaar, maar niet gemakkelijk buigbaar. Een uitneembare binnenzool maakt ruimte voor een op maat gemaakte drukontlastende steunzool.
Steunzool of schoenaanpassing
Een steunzool met een uitsparing onder de zenuw vermindert de druk op het neuroom tijdens staan en lopen. Zo'n zool is relatief dik en past daardoor niet altijd in pumps of werkschoenen. Ook een aanpassing aan de schoen kan onderdeel van de behandeling zijn.
Corticosteroïdeninjectie
Een injectie met een ontstekingsremmend corticosteroïd en een pijnstiller kan de irritatie van de zenuw verminderen. De injectie wordt onder echogeleide tussen de tenen geplaatst, zodat de vloeistof precies rond het neuroom terechtkomt. De zenuw is na de injectie ongeveer een uur verdoofd. Pijn die u direct daarna nog voelt, komt daardoor niet van het neuroom. In de dagen na de injectie kan tijdelijk lichte napijn ontstaan.
De injectie wordt vaak gecombineerd met een steunzool. Ongeveer de helft van de mensen verbetert hierdoor voldoende om geen operatie nodig te hebben. Bij sommige mensen blijft het effect bestaan; bij anderen keren de klachten na verloop van tijd terug.
Alcoholsclerosering
Bij alcoholsclerosering wordt de zenuw met één of meer injecties met een alcoholoplossing uitgeschakeld. Volgens de bestaande informatie heeft ongeveer 30% van de mensen baat bij deze behandeling en komen er relatief veel complicaties voor. Daarom wordt deze behandeling afgeraden.
Operatie bij een Mortons neuroom
Als de niet-operatieve behandeling onvoldoende helpt, kan voor een operatie worden gekozen. Met een echo wordt beoordeeld waar het neuroom zit, hoe groot het is en of er een forse slijmbeursontsteking aanwezig is. Op basis daarvan wordt gekozen tussen een zenuwsparende operatie en het verwijderen van de zenuw.
Beide operaties vinden meestal tijdens een dagopname plaats. Klik hierhier voor een schema dat laat zien wanneer een operatie nodig kan zijn.
Zenuwsparende operatie
Bij een zenuwsparende operatie wordt via een kleine opening aan de bovenzijde van de voet het strakke bandje boven de zenuw doorgesneden. Hierdoor krijgt de zenuw meer ruimte en kan deze herstellen. De zenuw blijft in de voet. Als u de voorvoet belast, kan de zenuw beter naar boven bewegen. Daarmee verdwijnen de pijn en de plop die u eerder kon voelen.
Onbelaste voet
Voet in de schoen. De verdikte zenuw raakt bekneld, wat de pijn veroorzaakt.
Voet in de schoen nadat het bandje is doorgesneden
Het voordeel van deze operatie is een kleinere wond, een meestal sneller herstel en het behoud van het gevoel in de tenen. Een nadeel is dat de klachten kunnen terugkeren. Als klachten blijven bestaan, kan de zenuw later alsnog worden verwijderd.
Verwijderen van het Mortons neuroom
In de meeste gevallen is het niet meer mogelijk om de zenuw te behouden, bijvoorbeeld als deze erg dik is of als er een forse slijmbeursontsteking omheen zit. Dit is met een echo te beoordelen.
Het neuroom is een verdikte gevoelszenuw. Na verwijdering krijgt het deel van de tenen waaraan deze zenuw gevoel gaf vaak een verdoofd gevoel. Dat voelt een beetje als een tandartsverdoving en went meestal na 1 tot 1,5 jaar. Sommige mensen hebben voor de operatie al een verdoofd gevoel, omdat de zenuw niet meer goed als gevoelszenuw functioneert.
Het rood gearceerde deel laat zien welk deel van de voet doof kan voelen na verwijdering van het neuroom.
Het neuroom kan via een snee aan de bovenzijde of aan de onderzijde van de voet worden verwijderd. Meestal wordt voor de onderzijde gekozen, omdat de zenuw daar ligt en zo gemakkelijker te vinden en te verwijderen is. Het neuroom wordt samen met een klein stukje gezond zenuwweefsel ruim verwijderd. Daardoor ligt het zenuwuiteinde verder naar achteren en is er minder kans dat de zenuwstomp door staan en lopen geïrriteerd raakt. De huid wordt met een oplosbare hechting gesloten.
Het ballonvormige Mortons neuroom wordt tijdens de operatie met een pincet aangewezen.
Operatie via de bovenzijde of de voetzool
Beide benaderingen hebben voor- en nadelen. Bij verwijdering via de bovenzijde ontstaat geen litteken onder de voet. U hoeft dan niet op het litteken te lopen. De zenuw ligt echter aan de onderzijde van de voet en is via de voetzool gemakkelijker te vinden en te verwijderen. Volgens het bestaande wetenschappelijke onderzoek verlopen operaties via de voetzool iets vaker succesvol. Een snee onder de voetzool kan in zeldzame gevallen een pijnlijk litteken of eeltvorming geven.
Voorbeeld van het litteken onder de voet, acht weken na het verwijderen van een Mortons neuroom.
Waarom ook een stukje gezonde zenuw wordt weggehaald
Als de zenuw vlak achter het verdikte deel wordt doorgesneden, ligt de zenuwstomp onder de kopjes van de middenvoetsbeentjes. Bij staan en lopen komt hier veel druk op. De zenuwstomp kan dan geïrriteerd raken en pijn doen.
Als de zenuw vlak achter het verdikte deel wordt doorgesneden, ligt de zenuwstomp onder het belaste deel van de voorvoet.
Als de zenuw verder naar achteren wordt doorgesneden, wordt ook gezond zenuwweefsel weggehaald. De zenuwstomp krijgt hierdoor meer rust en raakt minder snel geïrriteerd.
Resultaten van een operatie
Resultaten van een zenuwsparende operatie
Na een zenuwsparende operatie heeft 92 tot 95% van de mensen geen klachten meer. Het gevoel in de tenen blijft meestal normaal, tenzij dit voor de operatie al veranderd was. Soms blijven de klachten bestaan of keren ze na enkele jaren terug. De zenuw kan dan alsnog worden verwijderd.
Resultaten na verwijdering van het neuroom
Ongeveer acht weken na de operatie zijn bij 80 tot 95% van de mensen de oude pijnklachten verdwenen. Er kan dan nog ongemak door de operatie aanwezig zijn; dit trekt langzaam weg. Als er twee verdikte zenuwen in één voet zitten, is de kans op volledig herstel iets kleiner.
Het gevoel in de twee tenen naast het neuroom is meestal tijdelijk of blijvend verminderd of verdwenen. De resultaten op lange termijn zijn iets minder goed dan kort na de operatie. Dit kan komen doordat de zenuw weer aangroeit, een steunzool op de zenuwstomp drukt of bij de tenen ernaast een nieuw neuroom ontstaat.
Herstel na een operatie
Herstel na een zenuwsparende operatie
Het herstel na een zenuwsparende operatie is meestal veel sneller dan na volledige verwijdering van het neuroom. De wond is kleiner en zit boven op de voet. U krijgt een drukverband dat twee dagen moet blijven zitten. De eerste twee dagen houdt u volledige rust met het been omhoog. U mag alleen enkele passen in de kamer zetten en naar het toilet lopen. Na deze twee dagen mag u op een platte revalidatieschoen lopen.
Loop de eerste twee weken geen langere afstanden en verricht geen hele dagen staand of lopend werk. Daarna kunt u op geleide van de pijn steeds meer gaan lopen.
Herstel na verwijdering van het neuroom
Na de operatie blijft het drukverband zeven dagen zitten. De eerste twee dagen houdt u volledige rust met het been omhoog. U mag alleen enkele passen binnenshuis zetten en naar het toilet lopen. Na twee dagen mag u op een revalidatieschoen lopen. Beperk het lopen de eerste twee weken tot een minimum en loop alleen binnenshuis.
Nadat het verband na een week is verwijderd, kan een elastisch verband comfortabel zijn. Na ongeveer drie weken kunt u meestal in een wijde, platte schoen lopen. De voorvoet kan nog enkele weken dik blijven.
Ga ervan uit dat u drie tot vier weken niet kunt autorijden, behalve wanneer u een automaat rijdt en de linkervoet is geopereerd. Werkhervatting hangt sterk af van het soort werk en gebeurt in overleg met de bedrijfsarts.
Veel mensen hebben de eerste maanden het gevoel dat zij op een knikker lopen. Dit komt door een bloeduitstorting die langzaam door het lichaam wordt afgebroken. Na zes weken kunt u voorzichtig beginnen met fietsen, zwemmen en fitness. De voet kan drie tot zes maanden gevoelig blijven. Soms duurt het één tot twee jaar voordat het eindresultaat is bereikt. Bij aanhoudende klachten kan na de operatie een steunzool of een corticosteroïdeninjectie nodig zijn.
Nog steeds pijn na een operatie aan een Mortons neuroom
Als u pijn houdt na een operatie, kan met een echo worden onderzocht wat het probleem is. Mogelijke oorzaken zijn een pijnlijke zenuwstomp, een zenuw die bij de eerste operatie niet is verwijderd, een dubbel aangelegde zenuw of een verkeerde eerste diagnose.
Pijnlijke zenuwstomp
Een zenuw kan pijn gaan doen op de plaats waar deze is doorgesneden. Als deze zenuwstomp bij staan en lopen wordt belast, raakt hij geprikkeld en kan een stompneuroom ontstaan. Dit geeft soms meer pijn dan het oorspronkelijke neuroom. Een ervaren echografist kan een geïrriteerd stompneuroom meestal met echografie van de voorvoet in beeld brengen.
Een stompneuroom kan ontstaan als onvoldoende zenuw is weggehaald. De kans hierop is groter als de operatie via de bovenzijde van de voet is uitgevoerd, omdat het neuroom aan de onderzijde ligt en via de bovenkant minder gemakkelijk bereikbaar is.
Bij veel klachten kan de zenuwstomp tijdelijk worden verdoofd. Verdwijnt de pijn door deze proefverdoving tijdelijk, dan is het waarschijnlijk dat de zenuwstomp de klachten veroorzaakt. De stomp kan dan via de voetzool over een langer traject worden verwijderd.
Als de zenuw onder het belaste deel van de bal van de voet is doorgenomen, kan dit pijn veroorzaken. Bij een tweede operatie kan een langer deel van de zenuw worden verwijderd.
De zenuw is bij de eerste operatie niet verwijderd
Het kan gebeuren dat het weefsel dat tijdens de operatie is verwijderd achteraf geen zenuw blijkt te zijn. Dit gebeurt vaker bij een operatie vanaf de bovenkant, omdat het neuroom aan de onderzijde van de bal van de voet ligt en van bovenaf minder gemakkelijk bereikbaar is. De pijn kan dan hetzelfde zijn als voor de operatie. Een ervaren echografist kan zien of het neuroom nog aanwezig is. Als de klachten ernstig genoeg zijn, kan de zenuw alsnog via de onderzijde van de voet worden verwijderd.
Bij een operatie via de bovenkant moet een weg naar de onderkant van de voet worden gevonden. Daardoor kan het juiste stukje weefsel gemakkelijker worden gemist.
De zenuw is dubbel aangelegd
De zenuwbanen in de voet verschillen per persoon. Op een pijnlijke plek kunnen twee zenuwtjes lopen waar iemand anders er één heeft. Bij een operatie via de voetrug is soms moeilijk te zien of er één of meer zenuwen aanwezig zijn. Daardoor kan één van de pijnlijke zenuwen achterblijven.
Met echografie kan naar een andere zenuwbaan worden gezocht. Als een proefinjectie deze zenuw tijdelijk verdooft en de pijn daardoor vermindert of verdwijnt, is duidelijk wat de oorzaak is. Bij ernstige klachten kan de andere zenuw via de voetzool worden verwijderd.
Er is een verkeerde diagnose gesteld
Als u na de operatie precies dezelfde pijn houdt, kan de verdikte zenuw niet de werkelijke oorzaak van de klachten zijn. Sommige mensen hebben een verdikte zenuw zonder pijn. Anderen hebben voorvoetpijn zonder verdikt neuroom. Ook kan iemand zowel voorvoetpijn als een verdikte zenuw hebben, terwijl de zenuw toch niet de pijn veroorzaakt.
Andere mogelijke oorzaken zijn een cyste, vetbult of andere zwelling in de voetzool; zenuwpijn vanuit de rug; een tarsaal-tunnelsyndroom; perifere neuropathie, zoals bij suikerziekte; gewrichtsontsteking; een instabiel teengewricht; de ziekte van Freiberg; reumatische ziekten; een middenvoetsgewricht dat door een hallux valgus uit de kom gaat; of een dunne vetkamer onder de voorvoet.
Mogelijke complicaties van een operatie
Bij iedere operatie kunnen complicaties optreden. Na een operatie aan een Mortons neuroom worden de volgende complicaties genoemd:
- een nabloeding, vertraagde wondgenezing of wondinfectie;
- een pijnlijk litteken;
- eelt rond het litteken bij een operatie via de voetzool;
- langdurige zwelling door een bloeduitstorting, met het gevoel alsof u op een knikker loopt;
- een pijnlijke zenuwstomp;
- gedeeltelijke gevoelloosheid van de betrokken tenen na verwijdering van de gevoelszenuw.
Na een zenuwsparende operatie kan de zenuw voelbaar blijven of klikken en in sommige gevallen pijn blijven doen. Dit gebeurt vooral als de sterk verdikte zenuw niet goed terugschiet tussen de middenvoetsbeentjes. Soms is dan een tweede operatie nodig om de zenuw volledig te verwijderen.
Veelgestelde vragen over een Mortons neuroom
Waar zit een Mortons neuroom?
Een Mortons neuroom zit meestal tussen de 3e en 4e teen, geteld vanaf de grote teen. Soms zit de verdikte zenuw tussen de 2e en 3e teen en heel zelden tussen alle drie de genoemde tenen.
Hoe voelt de pijn van een Mortons neuroom?
De pijn kan verschietend, elektrisch, brandend of stekend zijn. Sommige mensen voelen kramp, tintelingen of een doof gevoel in de middelste tenen. Ook kan het voelen alsof er iets onder de bal van de voet zit of verschiet.
Gaat een Mortons neuroom vanzelf over?
Dat kan als de klachten nog maar kort bestaan en niet voortdurend aanwezig zijn. De kans dat het vanzelf overgaat is kleiner als het neuroom al jaren bestaat en ook in rust pijn doet.
Helpt het om de voet te masseren?
Meestal helpt het om de schoen uit te trekken en de voet te masseren.
Welke schoenen zijn geschikt bij een Mortons neuroom?
Een brede schoen met de vorm van de voet geeft de voorvoet meer ruimte. Een stevige, afgeronde zool die zacht en schokdempend is, kan de pijn verminderen. Een uitneembare binnenzool geeft ruimte voor een drukontlastende steunzool.
Wanneer is een operatie mogelijk?
Een operatie kan worden overwogen als niet-operatieve behandelingen de klachten binnen enkele maanden onvoldoende verminderen. Met een echo wordt beoordeeld of een zenuwsparende operatie mogelijk is of dat de zenuw moet worden verwijderd.
Waarom kan er nog pijn zijn na een operatie?
Mogelijke oorzaken zijn een pijnlijke zenuwstomp, een zenuw die bij de eerste operatie niet is verwijderd, een dubbel aangelegde zenuw of een andere oorzaak van de oorspronkelijke voorvoetpijn.
Laat uw voorvoetklachten onderzoeken
Een specialist onderzoekt uw klachten, beoordeelt de voet en bespreekt welke behandeling bij uw situatie past.
Facebook