Bult bij de kleine teen (bunionette)

Wat is een bunionette?

Een bunionette is een knobbel aan de buitenkant (zijkant) van de voet, bij het begin van de kleine teen. De afwijking lijkt op een hallux valgus, maar zit bij de kleine teen in plaats van bij de grote teen. Soms gaat een bunionette samen met een steriele slijmbeursontsteking op de plek van de knobbel. Een slijmbeurs is een klein vochtzakje tussen de huid en het bot. Een ontstoken slijmbeurs kan de knobbel groter en kleiner maken. De beweeglijkheid van de kleine teen is meestal normaal, evenals het gevoel en de doorbloeding van de teen.

Bij een bunionette staat het middenvoetsbeentje aan de buitenkant van de voet, wat te veel naar buiten. Hierdoor komt er een bobbel aan de buitenkant van de voet.

Sommige mensen met een knobbel bij de kleine teen hebben ook een knobbel bij de grote teen. Dat heet een hallux valgus.

Welke typen bunionette zijn er?

Er zijn verschillende manieren waarop het kopje van het middenvoetsbeentje te veel naar buiten kan staan. Hierdoor ontstaan verschillende types bunionettes. Op de afbeelding ziet u de drie verschillende types.

Welke klachten geeft een bunionette?

Er ontstaat een pijnlijke knobbel aan de buitenkant van de voet. Deze knobbel wrijft tegen de zijkant van de schoen, dit kan pijnlijk zijn. Er kan een eeltknobbel ontstaan op de bult. De slijmbeursontsteking aan de zijkant en onderkant van de voet maakt de zwelling nog groter.

Over het algemeen zijn de klachten het ergst bij het dragen van schoenen. Bij een grote knobbel kan het lastig zijn om passend schoeisel te vinden.

Hoe ontstaat een bunionette?

De knobbel aan de buitenkant van de voet ontstaat meestal door te veel druk op de zijkant van de voet. De afwijking wordt ook wel kleermakersknobbel of ‘tailor’s bunion’ genoemd, omdat kleermakers deze aandoening vroeger vaak hadden. Zij zaten tijdens hun werk met gekruiste benen op de grond in kleermakerszit. Door de druk aan de zijkant van de voet ontstond de bult.

Tegenwoordig ontstaat de knobbel vaak door een combinatie van (erfelijke) aanleg, zoals brede voorvoeten, holvoeten of hallux valgus, te veel over de buitenkant van de voeten lopen en/of het dragen van te strakke schoenen. Meer over de buitenkant van de voet lopen kan bijvoorbeeld samenhangen met een te strakke buigpees van de grote teen. Knellende schoenen zorgen vaak voor drukplekken.

Hoe herkent de specialist een bunionette?

Uw specialist herkent de knobbel aan de buitenkant (zijkant) van de voet gemakkelijk door het lichamelijk onderzoek en de röntgenfoto van de voet.

Welke behandelingen zijn er voor een bunionette?

Indien u niet te veel problemen heeft met het dragen van schoenen wordt er meestal eerst geprobeerd de klachten van een knobbel aan de buitenkant van de voet te verhelpen met een conservatieve (niet-operatieve) behandeling. Welke behandeling het beste is voor u, hangt af van uw voettype, de ernst en de grootte van de knobbel en uw wensen.

Wat kunt u doen aan een bunionette zonder operatie?

Bij de niet-operatieve behandeling wordt uw schoen aangepast of u krijgt een hulpmiddel waardoor u lekkerder loopt. Dit is de beste keuze wanneer de knobbel nog niet heel veel pijn doet en u nog makkelijk schoenen kunt dragen. Ook bij een grote knobbel aan de buitenkant van de voet zijn niet-operatieve behandelingen nog mogelijk. Hieronder leest u de verschillende mogelijkheden.

1. Schoenen met voldoende ruimte en een lage hak

Schoenen zijn in de meeste gevallen de oorzaak van de pijnklachten bij een bunionette. Hoge hakken verplaatsen het lichaamsgewicht naar de voorvoet en vergroten de druk op de bult. Kies daarom een lage hak en geef de tenen voldoende ruimte. Een korte of puntige neus kan juist extra druk geven aan de buitenkant van de voet.

Ook het materiaal telt mee. Zacht leer of vergelijkbaar soepel materiaal geeft meer mee dan hard materiaal. Let erop dat stiknaden niet over de pijnlijke plek lopen. Bij sandalen is het belangrijk dat er geen bandje over de pijnlijke bult zit.

2. De schoen plaatselijk laten oprekken

Een schoen kan met een knobbeltang precies op de plaats van de pijnlijke bult worden opgerekt. Daardoor neemt de druk op de bult af. Er zijn ook schoenen die op die plek van rekbaar materiaal zijn gemaakt.

Knobbeltang.

3. Een steunzool bij een doorgezakte voorvoet

Als u naast de bunionette ook een doorgezakte voorvoet (spreidvoet) heeft, kan een steunzool met steun onder de voorvoet helpen. Hiervoor zijn schoenen met een uitneembare binnenzool nodig, zodat er ruimte is voor de steunzool. Er zijn ook dunne, lichte steunzolen mogelijk.

4. Een therapiesok tegen druk en wrijving

Een therapiesok heeft aan de binnenkant een gellaag. Deze vermindert druk- en schuifkrachten op de huid op de plek waar dat nodig is. Zo kan een gelsok helpen bij pijn aan een bult bij de kleine teen.

5. Een siliconenorthese om de tenen te beschermen

Door een bunionette kunnen tenen opzij worden gedrukt. Druk tegen de schoen of een naburige teen kan pijn veroorzaken. Een podoloog of podotherapeut kan dan een siliconenorthese maken: een soort gellaag om de tenen die deze beschermt.

De orthese is afneembaar en wasbaar, gaat langere tijd mee en is meestal klaar terwijl u wacht. De tenen worden er niet recht mee gezet.

6. Tijdelijke drukvermindering met vilt

Met zelfklevend orthopedisch vilt kan een pijnlijke plek in de schoen drukvrij worden gemaakt. Dit kan een tijdelijke oplossing zijn bij huidirritatie, bijvoorbeeld als u werkschoenen moet dragen die niet goed bij de bult passen, of totdat de irritatie is genezen.

Het vilt kan ook rechtstreeks op de voet worden geplakt om de druk op de bult te verminderen. Deze toepassing op de huid is voor één dag.

Orthopedisch vilt op de huid.

Wanneer is een operatie aan een bunionette een optie?

Een operatie moet alleen worden overwogen als de niet-operatieve behandeling niet het gewenste resultaat heeft opgeleverd. Voor elke operatie geldt namelijk dat een goed resultaat niet gegarandeerd is, de klachten zouden ook hetzelfde kunnen blijven of verergeren.

Pijn en hinder zijn de graadmeter

Als u veel pijn en ongemak ervaart, kan een operatie een goede uitkomst zijn. De ervaring van pijn is heel individueel en subjectief. Het ongemak wat u ervaart hangt af van uw werkomstandigheden, uw vrijetijdsbesteding, uw schoenkeuze en de vorm van uw voet. Een stewardess bijvoorbeeld, die urenlang op nette schoenen moet staan, zal veel eerder last hebben van haar kleermakersknobbel dan iemand die de hele dag op sportschoenen kan lopen.

Geen operatie alleen om de voet mooier te maken

Als u helemaal geen pijn heeft aan de knobbel, kunt u zich beter niet laten opereren. De operatie is bedoeld om pijnklachten te verhelpen, niet om de voeten mooier te maken. Een pijnloze, maar voor u ontsierende knobbel kan na een operatie verdwenen zijn terwijl u er pijn voor in de plaats heeft gekregen. Overweeg daarom zorgvuldig hoeveel last u van de knobbel heeft voordat u zich laat opereren.

Welke operatietechnieken zijn er?

Een bunionette wordt op verschillende manieren geopereerd. Welke operatie wordt uitgevoerd, hangt af van het type en de ernst van de bult.

Een stukje van het bot verwijderen

Dit is vooral een goede techniek als de knobbel aan de buitenkant van de voet komt doordat uw vijfde middenvoetsbeentje een groot kopje heeft. Een deel van dit kopje wordt dan verwijderd waardoor de bult minder groot wordt of verdwijnt.

Het kopje verschuiven met een minimaal invasieve techniek

Bij deze techniek wordt de stand van het buitenste middenvoetsbeentje gecorrigeerd via een klein steekgaatje in de huid. Het bot wordt met een klein freesje doorgezaagd. Dit heet minimaal invasieve chirurgie of sleutelgatchirurgie. Het voordeel is dat de wond veel kleiner is, waardoor u sneller herstelt.

Anders dan bij de open operaties met een grotere wond worden de botdelen bij deze beschreven minimaal invasieve techniek niet met schroeven vastgezet. De natuur bepaalt zelf de meest optimale stand voor de botten om aan elkaar vast te groeien. Bij stevige rokers groeien botten moeilijker aan elkaar en is het aan te raden de botten wel vast te schroeven.

Na deze minimaal invasieve operatie mag de geopereerde voet direct worden belast. Het vijfde middenvoetsbeentje wordt ongeveer zes weken in de goede stand vastgetapet.

Het middenvoetsbeentje is doorgezaagd door middel van minimaal invasieve chirurgie en verplaatst. Bij deze operatie werd tevens een scheefstand van de grote teen gecorrigeerd.

Het kopje naar binnen verplaatsen bij een type II bunionette

Een andere manier is om het middenvoetsbeentje door te zagen, net achter het kopje, en vervolgens het kopje wat naar binnen te plaatsen. Deze techniek wordt gebruikt voor een type II bunionette. Bij deze standsveranderingen in het bot wordt ook altijd het gewrichtskapsel strak gezet om nog extra te corrigeren.

Het middenvoetsbeentje wordt schuin doorgezaagd en het kopje wordt naar binnen geschoven. De breuk wordt vastgezet met een pen of schroef

Een grotere correctie met een conventionele open techniek

Gelukkig is het niet vaak nodig om deze techniek met een veel grotere wond te gebruiken. Maar in enkele gevallen, als er een grote correctie nodig is, kan het toch nodig zijn om een open techniek te gebruiken. Wanneer er te veel ruimte is tussen het vierde en vijfde middenvoetsbeentje, wordt niet alleen het kopje maar ook een deel van het middenvoetsbeentje naar binnen verplaatst. Er zijn verschillende technieken om dit te doen, hieronder ziet u een voorbeeld van één van de meest gebruikte technieken.

Bij deze methode maakt uw specialist een zaagsnede door het vijfde middenvoetsbeentje. De twee botdelen worden nu ten opzichte van elkaar verschoven tot ze in de gewenste stand staan en vervolgens aan elkaar vastgezet met schroeven

Hoe verloopt het herstel na een bunionetteoperatie?

Bij de hierboven beschreven minimaal invasieve techniek mag de voet direct worden belast en wordt het vijfde middenvoetsbeentje ongeveer zes weken vastgetapet. Het onderstaande schema geeft de algemene hersteltijden na een bunionetteoperatie weer, niet een afzonderlijk schema voor elk van de beschreven technieken.

Dit schema is een indicatie van de hersteltijden, en kan erg variëren per persoon, afhankelijk van individuele omstandigheden zoals de ernst van de bunionette, de leeftijd van de patiënt en hoe actief hij of zij is.

* Vanaf 8 weken na de operatie mogen gewone (wijde) schoenen worden gedragen.

Welke complicaties kunnen na een operatie voorkomen?

Helaas kunnen bij elke operatie complicaties voorkomen, hoezeer de specialist dit ook probeert te vermijden. Hieronder volgt een lijstje van de meest voorkomende complicaties, zoals die in de literatuur worden beschreven.

De onderstaande percentages zijn niet uitgesplitst per operatietechniek.

• Trage wondgenezing of wondinfectie: 1-2%;*
• Pijnlijk litteken, doof gevoel aan de buitenkant van de teen: 10 – 15%;
• Trombose.* Bij trombose ontstaat een bloedpropje in het bloed. Deze kan in een kleiner bloedvat vast komen te zitten en het bloedvat afsluiten. Het bloed kan niet meer goed stromen en het lichaamsdeel (bijvoorbeeld het been) wordt dik en pijnlijk.
  Trombose kan ernstige gevolgen hebben wanneer het bloedpropje in de longen, het hart of de hersenen vast komt te zitten. Een deel van deze organen krijgt dan geen zuurstof en kan ernstig beschadigen;
• Vertraagde botgenezing;*
• Avasculaire necrose van het kopje van het vijfde middenvoetsbeentje. Dit ontstaat wanneer het bot rond het gewricht na de operatie niet goed meer doorbloed wordt. Hierdoor beschadigt het bot;*
• Een terugkerende bunionette;
• Gevoelloze plek van de huid op de plaats van het litteken. Tijdens de operatie kunnen een paar kleine zenuwtakjes van de huid worden doorgesneden. Soms komt het gevoel weer terug (dit kan 1,5 jaar duren), soms blijft de huid wat dover aanvoelen;

* Betekent dat deze kans veel vaker voorkomt bij patiënten die roken

Veelgestelde vragen over een bunionette

Ervaring en gebruikte bronnen

Wilt u een persoonlijke ervaring lezen? Marianne Heijnen vertelt over haar behandeling aan beide voeten: een bunionette aan de ene voet en een andere ingreep aan de grote teen van de andere voet. Lees de ervaring van Marianne Heijnen. Een persoonlijke ervaring is geen voorspelling van uw eigen herstel.

De literatuurlijst over bunionette vermeldt de onderzoeken en bronnen die bij de bestaande informatie zijn gebruikt.

Wilt u uw voetklachten laten onderzoeken?

Wilt u de bult bij uw kleine teen laten onderzoeken of bespreken welke behandeling bij uw situatie past? Bekijk de locatiezoeker of het overzicht van expertisepraktijken.

Meer over een consult